کتاب دخترها همیشه مقصرند اثر مهسا پناهی نشر شقایق

رمان «دخترها همیشه مقصرند!» نوشته مهسا پناهی، روایتی است از زنانی که صدایشان یا شنیده نمی‌شود یا وقتی شنیده می‌شود، در هیاهوی قضاوت‌ها گم می‌گردد. داستان، نمایی از زندگی زنان در جامعه‌ای است که همواره با معیارهای از پیش‌تعیین‌شده، آنان را در قالب‌های تنگ و تحمیلی فرو می‌برد. این رمان، نه فقط از تجربه یک زن مطلقه می‌گوید، بلکه از تجربه جمعی دخترانی حرف می‌زند که از کودکی یاد گرفته‌اند دست به انتخاب نزنند، تا مبادا برچسب دختر بد به آن‌ها بچسبد.

شخصیت اصلی داستان، زنی‌ست که پس از طلاق، درگیر نگاه سنگین اطرافیان، شایعات، و پچ‌پچ‌های زندگی روزمره شده است. او پرستاری است در بیمارستانی در منطقه‌ای دورافتاده، جایی که گذشته‌اش مدام سایه می‌اندازد بر حالش. ورود پزشکی تازه‌وارد، که رفتاری راحت و گاه گستاخانه دارد، تنش‌هایی تازه را برایش به همراه می‌آورد. رابطه‌ای که از برخوردهای طعنه‌آمیز و کنایه‌آلود آغاز می‌شود، به مرور به بستری برای بازنگری در زخم‌های قدیمی تبدیل می‌گردد. زبان داستان زنده، پرکشش و ملموس است. دیالوگ‌ها، چه در موقعیت‌های جدی و چه در صحنه‌های طنازانه، به‌خوبی کاراکترها را شکل می‌دهند. نویسنده به‌جای آن‌که صرفا به مظلومیت زنان بپردازد، تصویری چندلایه و انسانی از آن‌ها ارائه می‌دهد. زنانی که در عین رنج، شوخ‌طبع‌اند، مقاوم‌اند، و گاه حتی با زبان تندشان در برابر تحقیر می‌ایستند. شخصیت‌پردازی در این رمان قابل توجه است. شخصیت اصلی، زنی‌ست که هم ضعف دارد، هم قدرت؛ هم می‌ترسد، هم می‌جنگد. مواجهه‌اش با پزشکی که به‌تازگی به محل کار او منتقل شده، لبریز از کشمکش است. کشمکشی که در ظاهر طنزآمیز است، اما در عمق، برخورد دو نوع نگاه به زن، به روابط انسانی، و به مرزهای اخلاقی‌ست. در کنار روایت شخصی، رمان به لایه‌های اجتماعی نیز توجه دارد. از طرز فکر خانواده‌های سنتی درباره زنان گرفته تا رفتار نظام‌مند بیمارستانی که به‌جای حل مسئله، با پیش‌داوری مسائل را عمیق‌تر می‌کند. نویسنده به‌خوبی نشان می‌دهد چگونه گذشته، حتی اگر تمام شده باشد، همچنان با قدرت در حال افراد حضور دارد و چگونه برچسب‌هایی مثل «مطلقه» می‌توانند مسیر زندگی را تغییر دهند.

رمان «دخترها همیشه مقصرند!» اثری‌ست که خواننده را درگیر می‌کند؛ نه با پیچیدگی‌های فرمی، بلکه با درد مشترکی که در لابه‌لای روایت جریان دارد. داستانی از زنانی که همیشه زیر ذره‌بین‌اند، همیشه باید اثبات کنند، و همیشه باید در برابر اتهام نانوشته‌ی «مقصر بودن» مقاومت کنند. این اثر، صدای زنانی‌ست که سرانجام می‌خواهند خودشان باشند، نه آن‌چه دیگران از آن‌ها می‌خواهند.